Inne sprawy rodzinne

Kancelaria pomoże Tobie również rozwiązać inne problemy rodzinne, które pojawiły się w Twoim życiu jako konsekwencja rozstań partnerskich i małżeńskich. Wesprzemy Cię fachową wiedzą i doświadczeniem w sprawach, które określane są jako tzw. sprawy okołorozwodowe.

Sprawy okołorozwodowe to m.in. takie zagadnienia jak: kontakty dziadków z dziećmi lub rodzica z dzieckiem, istotne sprawy dziecka, ustalenie miejsca zamieszkania i pobytu dziecka, sprawy majątkowe, czyli ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd, podział majątku i jego dziedziczenie w sytuacji, gdy nie tworzyliście małżeństwa, a związek partnerski. Sprawy okołorozwodowe dotyczą również takich problemów, jak: porwania małżeńskie, przemoc domowa, niealimentacja, ustanowienie władzy rodzicielskiej, czy ustalenie alimentów.

Istotne sprawy dziecka

Każdy z rodziców jest obowiązany i uprawniony do wykonywania władzy rodzicielskiej, co oznacza, że każdy z rodziców (posiadający pełnię władzy rodzicielskiej) może samodzielnie podejmować czynności dotyczące osoby i majątku dziecka, w tym także występować w jego imieniu na zewnątrz. Nie oznacza to jednak, że w rodzinie występują dwa ośrodki decyzyjne. Zgodnie bowiem z art. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie. Oznacza to, że rodzice obowiązani są porozumiewać się co do sposobu załatwienia poszczególnych spraw, mają też obowiązek uzgadniania ogólnego kierunku wychowania dziecka i załatwiania innych jego spraw. Dotyczy to jednak tylko spraw istotnych. Do takich spraw m.in. należą: wybór imienia dziecka, wybór szkoły i przyszłego zawodu dziecka, decyzje co do leczenia go, wyjazdu za granicę, jego obywatelstwa, także podjęcie decyzji w sprawie złożenia wniosku o paszport dla małoletniego dziecka, rozstrzygnięcie o miejscu pobytu dziecka, jak również sprawa o alimenty dla niego. W braku porozumienia między rodzicami rozstrzyga sąd opiekuńczy.


Ustalenie miejsca zamieszkania
i pobytu dziecka

Jak stanowi art. 26 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Gdy dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. Warto tu wskazać, iż dziecko powinno mieć jedno miejsce zamieszkania. Od miejsca zamieszkania dziecka należy odróżnić miejsce pobytu dziecka, czyli miejsce faktycznego przebywania dziecka.

Problem miejsca pobytu dziecka jest najwyraźniej widoczny w przypadku wyjazdu dziecka za granicę. Jeżeli rodzice żyją w rozłączeniu, a wykonywanie władzy rodzicielskiej zostało powierzone obojgu, to wówczas taki wyjazd wymaga zgody każdego z nich. W braku porozumienia może rozstrzygnąć sąd na podstawie wniosku o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka. Warto dodać, że taki sam wniosek będzie przydatny w sytuacji odmowy udzielenia przez jednego z rodziców zgody na wydanie paszportu dziecku. Orzeczenie sądu zastępuje bowiem zgodę rodzica.


Przemoc domowa

Przemoc fizyczna, psychiczna, ekonomiczna, seksualna jest przestępstwem. Artykuł 207 § 1 Kodeksu karnego brzmi: Znęcanie się fizyczne lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny – podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli czyn określony połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Jeżeli następstwem czynu jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

Aby można było przypisać sprawcy znęcanie się i w konsekwencji go skazać, muszą istnieć dowody na to, że w pewnym okresie sprawca dopuścił się wielu różnych czynów. Przestępstwo znęcania się jest przestępstwem wieloczynowym. Aby ustalić, że doszło do przestępstwa ściganego z art. 207 k.k., trzeba udowodnić, że czyny powtarzały się, że znęcanie nad członkiem rodziny trwało jakiś czas i że poszczególne działania sprawcy mają ze sobą związek. Jeżeli do organów ścigania dotrze informacja wyłącznie o jednym z czynów sprawcy, może być ono zakwalifikowane jako inne przestępstwo. Zdarza się jednak także, że pomimo, iż ofiara przemocy w rodzinie mówi policji lub prokuraturze o znęcaniu, dochodzi do błędnej kwalifikacji. Pojedyncze czyny, których dokonują sprawcy przemocy domowej, mogą nie być przestępstwami lub mogą wypełniać znamiona różnych przestępstw, jak np.: naruszanie nietykalności cielesnej (art. 217 k.k.), groźby karalne (art. 190 k.k.), zmuszanie do określonych zachowań (art. 191 k.k.), znieważanie (art. 216 k.k.), niszczenie rzeczy (art. 288 k.k.), bezprawne pozbawienie wolności (art. 189 k.k.), spowodowanie uszczerbku na zdrowiu (art. 156, 157 k.k.), zgwałcenie (art. 197 k.k.), kradzież na szkodę osoby najbliższej (art. 278 § 4) i wiele innych.


Uprowadzenie i porwanie rodzicielskie

Uprowadzenie rodzicielskie to stanowi czyn zabroniony z art. 211 kodeksu karnego, zgodnie z którym: „Kto wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, uprowadza lub zatrzymuje małoletniego poniżej 15 lat albo osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.” Czyn taki można zgłosić na Policję. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego.

Porwanie rodzicielskie nie stanowi przestępstwa w Polsce. Zgodnie z definicją zawartą w Zarządzeniu Nr 124 Komendanta Głównego Policji porwanie rodzicielskie jest sytuacją, w której jedno z rodziców lub opiekunów posiadających pełną władzę rodzicielską bez woli i wiedzy drugiego z nich pod pretekstem krótkotrwałego pobytu wywozi lub zatrzymuje dziecko na stałe, pozbawiając tym samym drugiego rodzica lub opiekuna posiadającego pełną władzę rodzicielską możliwości utrzymywania kontaktu z dzieckiem w przysługującym mu zgodnie z prawem zakresie. Porwania rodzicielskie traktowane są jako forma konfliktu wewnątrzrodzinnego, który powinien zostać rozwiązany bez angażowania dodatkowych służb. Dodatkowo pokutuje przekonanie, że dziecko przebywając z jednym ze swoich rodziców jest z założenia bezpieczne (rzeczywistość niestety często wygląda inaczej).

Należy także pamiętać, że uniemożliwienie kontaktu dziecka z drugim rodzicem, izolacja od najbliższych, przyjaciół, szkoły/przedszkola itp., wmawianie dziecku, że drugi rodzic go nie kocha lub nie żyje jest formą przemocy psychicznej wobec małoletniego.


Przestępstwo niealimentacji

Kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Co do zasady przestępstwo niealimentacji jest ścigane na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego, z tym, że jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu.


Zarodki In-vitro przy rozwodzie

W Polsce, brak jest norm prawnych regulujących kwestię sytuacji zarodków in-vitro pary małżeńskiej, która zamierza się rozwieść. Niestety prawodawstwo innych krajów Europy także nie reguluje tej kwestii. Przykładowe rozwiązania sporu o zarodki znajdziemy na sąsiednim kontynencie, w Stanach Zjednoczonych, gdzie praktykuje się przekazanie ich w darowiźnie klinice do celów badawczych lub przekazanie ich innej parze lub jednej z rozstających się osób. Pojawiają się również inne możliwości dysponowania zarodkami, jednakże zasadniczą kwestią jest ustalenie statusu prawnego zarodka. Powstaje tutaj pytanie, czy prawa do dysponowania zarodkiem należy upatrywać w kwestiach dóbr osobistych dawcy materiału genetycznego lub jego prawa własności do zarodków, czy też może należy zastosować punkt widzenia „prawa do życia” i pozwolić na jego wykorzystanie?


Opieka dziadków w sytuacji choroby rodzica samotnie wychowującego dziecko

W sytuacji kiedy matka /ojciec nie może zająć się dzieckiem (np. z uwagi na podróż służbową lub pobyt w szpitalu) lub jeżeli rodzic jest osobą samotnie wychowującą dziecko i ze względu na obowiązki zawodowe i zarobkowe nie jest w stanie czynić dziennej opieki nad małoletnim, możemy powierzyć pieczę nad dzieckiem dziadkom lub innym osobom bliskim (tzw. opiekunom faktycznym) na podstawie umowy, najlepiej w formie aktu notarialnego, w której wyrazimy swoją wolę przekazania pieczy nad dzieckiem w zakresie określonych obowiązków podczas niedyspozycji rodzica. Dodatkowym rozwiązaniem jest zawarcie umowy z nianią, którą również może być babcia lub dziadek. Jest to tzw. „umowa uaktywniająca” do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Kolejnym rozwiązaniem jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o ustanowienie dla dziecka opiekuna prawnego pod nieobecność rodzica, który ma pełną władzę rodzicielską lub też pod niemożność sprawowania takiej opieki, choćby z uwagi na zbliżający się wyjazd służbowy czy pobyt w szpitalu. Opiekunem prawnym może być wskazany partner/partnerka rodzica dziecka, babcia, dziadek lub inna osoba bliska. Warunkiem koniecznym do ustanowienia opieki prawnej jest oczywiście bezwzględna pewność zapewnienia przez takiego opiekuna prawidłowej opieki nad dzieckiem i jego wychowania.


Kontakty dziadków z dzieckiem

Niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty te zaś obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym także ze środków komunikacji elektronicznej. Zasada ta ma odpowiednie zastosowanie do kontaktów dziadków ze swoimi wnukami. Dziadkowie, którzy są pozbawieni styczności z dziećmi (np. przez byłą żonę/męża) mają prawo uregulować swoją sytuację przed sądem.


Zniesienie współwłasności
po rozpadzie związku partnerskiego

Niezależnie od władzy rodzicielskiej, rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty te zaś obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym także ze środków komunikacji elektronicznej. Zasada ta ma odpowiednie zastosowanie do kontaktów dziadków ze swoimi wnukami. Dziadkowie, którzy są pozbawieni styczności z dziećmi (np. przez byłą żonę/męża) mają prawo uregulować swoją sytuację przed sądem.


Dziedziczenie

Tylko w przypadku zawarcia związku małżeńskiego, małżonkowie dziedziczą po sobie z mocy ustawy. W związku partnerskim nie ma takiej możliwości. Jedynym rozwiązaniem, aby partnerzy dziedziczyli po sobie jest sporządzenie testamentu. Nie ma przy tym znaczenia, w jakiej formie zostanie on spisany, jednakże większą pewność prawną zagwarantuje nam notariusz. Warto również mieć na względzie fakt, że jeżeli jeden z partnerów do całego spadku powoła drugiego z pominięciem np. dzieci czy rodzeństwa, musi liczyć się z tym, że osoby te będą mogły wystąpić z roszczeniem o zachowek od partnera-spadkobiercy. Innym rozwiązaniem jest ustanowienie w testamencie zapisu na rzecz partnera. W takim wypadku zobowiązuje on spadkobiercę do wydania określonej rzeczy partnerowi.

powrót